Pomoc społeczna ma na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych. W ramach udzielanej pomocy bierze się pod uwagę uprawnienia, zasoby i możliwości osoby, której pomoc ma być udzielona. Wbrew obiegowej opinii nie jest bowiem tak, że zasiłki dostaje się z automatu. Nawet jeśli dana osoba spełnia podstawowe kryteria otrzymania pomocy, to w wyjątkowych przypadkach może takiej pomocy nie otrzymać. Zdarzyć się tak może zwłaszcza w sytuacji, gdy osoba oczekująca pomocy nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.

Przepisy nie precyzują wprost na czym polega brak współdziałania. Uznanie danej postawy, czy zachowania za brak współdziałania pozostaje więc elementem bardzo ocennym. Stosownie jednak do art. 11 ust. 2  Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2026.639 t.j.) brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną – mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Wobec powyższego organ pomocy społecznej jest zobowiązany do indywidualnego rozpatrywania każdego przypadku, uwzględniając, że trudności we współpracy mogą wynikać z przyczyn obiektywnych, a nie ze złej woli strony. Aby uniknąć zarzutu braku współdziałania, kluczowe jest wykazanie inicjatywy oraz aktywne zaangażowanie w proces poprawy własnej sytuacji życiowej. Taka postawa pozwala na optymalne wykorzystanie dostępnych instrumentów wsparcia

Podsumowując, korzystający ze świadczeń socjalnych mają obowiązek współpracować z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej. Brak współdziałania może stanowić podstawę weryfikacji decyzji przyznających świadczenia, a także może skutkować odmową ich udzielenia.

dodano: 20.05.2026 r.